Sigaranın,
Avrupalı kâşiflerin Kuzey Amerika'ya gidip,
oranın yerli halkıyla barış çubuğu tüttürmesine
kadar uzanan çok eski bir tarihçesi var.
Sizlere burada tütünün kronolojik tarihçesini
sunuyoruz:
19. Yüzyıldan Önce Tütün Kullanımı
1492'den
önce: Amerika kıtasının yerlileri tedavi
ve dini amaçlarla tütün üretimi yapıyorlardı.
1492:
Kristof Kolomb Amerika'yı keşfetti. Avrupa'ya
döndüğünde yanında bu kıtada daha önce
hiç görülmemiş olan tütün tohumları ve
yaprakları vardı. Kolomb'un mürettebatından
Rodrigo Jerez tütün içerken görüldü ve
şeytan tarafından ele geçirildiği iddia
edilerek hapis cezasına çarptırıldı.
1535:
Montreal Adasına ulaşan Jacques Cartier
oradaki yerli halkın kendisine tütün sunmasından
sonra günlüğüne "vücutlarını, ağızları
ve burunları sanki birer bacaymışlar gibi
tütene kadar, dumanla dolduruyorlar",
"biz de onları taklit ettik, ancak
duman biber gibi acıydı ve ağzımızı yaktı"
diye yazmıştı.
1556:
Fransa ilk defa tütünle tanıştı ve Jean
Nicot kısa zamanda tütün içmeyi popüler
hale getirdi (19. Yüzyıl bilim adamları
"nikotin" olarak tanınan kimyasal
maddeye onun adını verdiler). 1565 yılına
gelindiğinde, tüm Avrupa'ya yayılan tütün
alışkanlığı, ünlü İngiliz aristokratı
ve şairi Sir Walter Raleigh'nin tütün
içmeye başlamasıyla, İngiltere'ye de girdi.
1610:
Japonya'da tütün üretimi ve içimi yasaklandı.
1612:
Amerika'da Virginia'da ilk defa ticari
tütün ekimi yapıldı ve başarıya ulaştı.
Amerikalı tütün ekicisi John Rolfe daha
sonra ünlü Kızılderili kızı Pocahontas'la
evlendi. On yıl içinde, tütün Virginia
eyaletinin en önemli ihraç maddesi haline
geldi. Tütün ekimi için köle iş gücü kullanılmaya
başlandı.
1618:
Virginia 20.000 libre tütün üretti.
1622:
Virginia, bir Kızılderili saldırısında
kolonisinin üçte birini kaybetmesine rağmen
60.000 libre tütün üretti.
1627:
Virginia, 500.000 libre tütün üretti.
1629:
Virginia tütün üretimini üç katına çıkararak
1.500.000 libre tütün üretti.
1634:
Maryland kuruldu. Maryland'de de tütün
üretimine başlandı. Rus Çarı tütün içimini
tüm Rusya'da yasakladı. Tütün içerken
yakalananların ceza olarak burnu kesiliyor,
suçun tekrarı halinde ölüme mahkum ediliyorlardı.
1660:
Tütün üreticisi olan Virginia ve Marland
kolonilerinde kölelik başladı. Sayıları
azalan beyaz uşaklar yerini kölelere bıraktı.
Köle fiyatları tütün fiyatlarına göre
belirlenmeye başlandı.
1676:
New France Kolonisinde sokakta tütün içmek
ve tütün taşımak yasaklandı. Bir süre
için, perakende satışta yasaklandı ancak
halkın kendileri için tütün yetiştirmeye
başlamasıyla, Kanada'nın tütün endüstrisi
düşüş gösterdi.
1732:
Virginia'nın en zengin tütün üreticisi
Robert King öldü. Öldüğünde 300.000 dönüm
arazisi ve 700 kölesi vardı.
1739:
Fransa, Kanada'dan tütün ithal etmeye
başladı.
1761:
İngiliz doktor John Hill, "Cautions
Against the Immodetrate Use of Snuff"
(Aşırı Enfiye Kullanımına Dikkat) isimli
ve tarihte bilinen ilk tütün-kanser araştırması
olan raporunu yayınladı.
1775:
Virginia ve Maryland'in tütün üretimi
100 milyon libreye ulaştı.
19. Yüzyıl
1800:
ABD'nin köle nüfusunun yarısından fazlası
Virginia ve Maryland'deydi. Bu iki eyaletteki
toplam zenci köle sayısı 395.000'di.
1800'lerin
başı: Puro tüketimi, enfiye tüketimiyle
rekabet etmeye başladı. Tütün çiğneme
ve pipo kullanımı ortaya çıktı.
1854:
1856 yılında sona eren Kırım Savaşı başladı.
İngiliz ve Fransız askerleri Türk tütünüyle
tanışıp, onu Avrupa'ya götürdüler.
1878:
Kanada'nın Ontorio bölgesinin rahibi Albert
Sims "The Sin of Tobacco Smoking
and Chewing Together With an Effective
Cure for These Habbits" (Tütün İçme
ve Çiğneme Günahı ve Bu Alışkanlıkları
Bırakmak İçin Etkili Tedavi) isimli kitabını
yayınladı.
1881:
ABD'de, John Bonsack ilk sigara yapan
makinenin patentini aldı. Böylece ABD,
günde 120.000 sigara üretmeye başladı.
Bir makine 48 kişinin yaptığı işi yapıyordu.
Üretim maliyeti düştü ve güvenli kibritin
de icadıyla, sigara tüketimi bir anda
patladı.
1889: Saint John Hastanesi sigaranın zararlarını
ve gırtlak kanserine neden olduğunu anlatan
bir kitap yayınladı.
1891:
Kanada'nın British Colombia eyaletinde,
15 yaşından küçüklerin tütün içmesi yasaklandı.
1895:
Sadece Kanada'da 66 milyon adet sigara
satıldı.
20. Yüzyıl
1903:
Kanada, İngiltere ve Amerika'da sigaranın
zararları ciddi bir şekilde ele alınmaya
başlandı, Kanada'da sigaranın yasaklanması
için meclise kanun tasarısı verildi.
1914:
Birinci Dünya Savaşının başlamasıyla,
sigarayı yasaklama hareketi sekteye uğradı
hatta tüm dünyada, cephedeki askerlere
tütün yollama kampanyaları başladı.
1920'ler:
Tüm dünyada sigara kullanımı hat safhaya
ulaştı, bir yılda tüketilen sigara sayısı
milyarları buldu.
1930:
Almanya'nın Köln Üniversite'si bilim adamları
sigara ve kanser arasındaki ilişkiyi istatistiksel
olarak ortaya çıkardı.
1934:
İlk mentollü sigara üretildi.
1938:
John Hopkins Üniversitesi doktorlarından
Raymond Pearl sigara içenlerin, sigara
içmeyenlere oranla daha genç yaşta öldüklerini
belirtti.
1939:
Almanya Polonya'yı işgal etti ve İkinci
Dünya Savaşı başladı. Cephedeki askerlere
sigara taşınmaya başlandı.
Bu sırada
Alman bilim adamları sigara ve kanser
arasındaki ilişkiyi daha derinlemesine
inceleyen yeni bir istatistiksel rapor
yayınladı.
1943:
Dünya yetişkin nüfusunun yaklaşık %60-%80'nin
sigara içiyordu.
1944:
Amerikan Kanser Derneği, sigaranın sağlığa
zararlı olabileceğini belirtti. Akciğer
kanseri ve sigara arasındaki ilişkinin
henüz kesinlik kazanmadığını ama gene
de dikkatli olunması gerektiği hakkında
halkı uyardı.
1947:
Kanadalı doktor Norman Delarue akciğer
kanseri hastalarının %90'ının sigara tiryakisi
olduğunu gösteren bir araştırma yayınladı. |